การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ หรือที่เรารู้จักในอีกรูปแบบหนึ่งก็คือ การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ นั่นเอง เป็นการท่องเที่ยวแบบการเยือนแหล่งธรรมชาติ เพื่อเรียนรู้ และหาประสบการณ์แปลกใหม่ที่สร้างความประทับใจในธรรมชาติที่น่ามหัศจรรย์ โดยนักท่องเที่ยวจะคำนึงถึงการรักษาสภาพแวดล้อมทั้งสิ่งมีชีวิตและไม่มีชีวิต รวมทั้ง ขนบธรรม ประเพณี วัฒนธรรม และประวัติศาสตร์ ของสถานที่ท่องเที่ยวนั้น ๆ ให้คงอยู่สืบไปจนถึงรุ่นลูกรุ่นหลาน เพื่อการท่องเที่ยวแบบยั่งยืน
การท่องเที่ยวแบบยั่งยืน นั้น เป็นการพัฒนาการท่องเที่ยวไปในทางที่ดี ภายใต้ขีดจำกัดของการอนุรักษ์ธรรมชาติ สามารถตอบสนองความต้องการของทั้งนักท่องเที่ยวและเจ้าของท้องถิ่น โดยมีการปกป้อง สงวนรักษา และการจัดการทรัพยากร เพื่อผลประโยชน์ที่เสมอภาคในด้านเศรษฐกิจและสังคม
ในปัจจุบัน การท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ หรือ การท่องเที่ยวเชิงนิเวศ กำลังเป็นที่นิยมในหมู่นักท่องเที่ยว อย่างมาก โดยเฉพาะนักท่องเที่ยวที่มีความสนใจในความเป็นธรรมชาติ ทำให้เกิดเป็นกระแสการท่องเที่ยวที่มุ่งเน้นความรับผิดชอบในการรักษาระบบนิเวศและสภาพแวดล้อม มากกว่าการท่องเที่ยวเพื่อเน้นความสนุกสนานกับความเจริญรุ่งเรืองที่บิดเบือนธรรมชาติไป ซึ่งเป็นการท่องเที่ยวที่มีความเหมาะสมกับสภาวะของโลกในปัจจุบัน ที่มนุษย์ทุกคนต้องร่วมมือกันรักษาสิ่งแวดล้อมและประหยัดพลังงาน
กิจกรรมที่สอดคล้องกับการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ในแหล่งธรรมชาติและแหล่งวัฒนธรรม มีความหลากหลายที่แตกต่างกันไป ตามองค์ประกอบของการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ได้แก่ ทรัพยากรการท่องเที่ย นักท่องเที่ยว การตลาด และ การบริการ นอกจากนี้ต้องขึ้นอยู่กับการปฏิบัติกิจกรรม และการให้บริการที่มุ่งเน้นเพื่อการใด เช่น เพื่อการศึกษาหาความรู้ พักผ่อนหย่อนใจ ผจญภัย การแข่งขันกีฬา ความสนุกสนาน ความบันเทิงเริงใจ การชื่นชมวัฒนธรรม หรือ การเก็บเกี่ยวประสบการณ์ ซึ่งก็ล้วนแล้วแต่มีวัตถุประสงค์ที่เป็นไปในทางเดียวกันคือ “การอนุรักษ์ไว้ให้คงอยู่”
ตัวอย่างการท่องเที่ยวเชิงอนุรักษ์ ได้แก่ การเดินป่า การปีนเขา ไต่หน้าผา การศึกษาธรรมชาติ การถ่ายภาพธรรมชาติ การดูนก การส่องสัตว์ดูพรรณไม้ การเที่ยวถ้ำ ล่องเรือศึกษาระบบนิเวศ ดูท้องฟ้า ศึกษาดาราศาสตร์ พายเรือแคนนู / เรือคายัค / เรือบด แล่นเรือใบ ดำน้ำชมปะการัง ดำน้ำลึก ขี่จักรยานตามเส้นทางธรรมชาติ กางเต้นท์พักแรม เครื่องร่อนขนาดเล็ก ล่องแพยาง / ไม้ไผ่ เที่ยวน้ำตก วินด์เซิร์ฟ การเที่ยวชมฟาร์มปศุสัตว์ การเที่ยวชมพืชสวนพืชไร่ การศึกษาวิถีชีวิตความเป็นอยู่ เป็นต้น
แต่ไม่ว่าจะเที่ยวแบบไหน? แนวไหน? เชิงอะไร? นักท่องเที่ยวที่ดี ก็ไม่ควรกลายเป็นผู้ทำลายธรรมชาติ ไม่ว่าจะตั้งใจ หรือไม่ตั้งใจก็ตาม โปรดช่วยกันรักษาสภาพแวดล้อมสวยงามและคงอยู่ต่อไป
